İşe İade Davası: Şartlar, Süreler ve Sonuçlar

İşe iade davası, iş güvencesi kapsamındaki bir işçinin iş sözleşmesinin geçerli bir sebep olmadan feshedilmesi halinde açılır. Düzenleme 4857 sayılı İş Kanunu'nun 18 ilâ 21. maddelerindedir.

İş güvencesinden kimler yararlanır?

İşe iade talep edebilmek için şu şartların birlikte bulunması gerekir:

• İşyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışıyor olmalıdır. İşverenin aynı işkolunda birden fazla işyeri varsa, bu işyerlerindeki toplam işçi sayısı esas alınır.
• İşçinin en az altı aylık kıdemi bulunmalıdır.
• İş sözleşmesi belirsiz süreli olmalıdır.
• İşçi, işletmenin bütününü yöneten işveren vekili ya da işe alma ve işten çıkarma yetkisi bulunan işveren vekili olmamalıdır.

Geçerli sebep ne demektir?

Bu kapsamdaki bir işçinin sözleşmesini fesheden işveren, işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak zorundadır (m.18).

Fesih bildirimi yazılı yapılmalı ve fesih sebebi açık ve kesin biçimde gösterilmelidir. İşçinin davranışı veya verimi ile ilgili bir sebeple fesih yapılacaksa, işçiye bu iddialara karşı savunmasını verme imkânı tanınmalıdır (m.19).

Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. İşçi feshin başka bir sebebe dayandığını iddia ederse, bu iddiasını kendisi ispatlamalıdır (m.20).

Süreler: bir ay ve iki hafta

İşe iade sürecinde iki kritik süre vardır:

1. İşçi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurmalıdır. Arabulucuya başvuru dava şartıdır.
2. Arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde dava açılmalıdır.

Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması halinde işe iade talebi incelenmeden reddedilir.

Mahkeme feshi geçersiz bulursa ne olur?

Mahkeme veya arabulucu feshin geçersizliğine karar verirse işveren, işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. Bunun için işçinin, kesinleşen kararın tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvurması gerekir. Bu süre içinde başvurmayan işçi bakımından fesih geçerli hale gelir (m.21).

Kararda ayrıca şu iki tutar belirlenir:

• Boşta geçen süre ücreti: Kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için işçiye en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları ödenir.
• İşe başlatmama tazminatı: İşçi süresinde başvurduğu halde işveren onu bir ay içinde işe başlatmazsa, işçiye en az dört, en çok sekiz aylık ücreti tutarında tazminat ödenir.

İşe başlatmama halinde, şartları varsa kıdem ve ihbar tazminatı da ayrıca gündeme gelir.

Başvurudan önce hazırlanması gerekenler

• Fesih bildirimi ve tebliğ tarihi,
• İş sözleşmesi, varsa savunma istem yazısı ve verilen savunma,
• SGK hizmet dökümü ve ücret bordroları,
• İşyerindeki çalışan sayısına ilişkin bilgi.