İhbar Tazminatı ve Bildirim Süreleri: Kim, Ne Zaman Öder?

Belirsiz süreli bir iş sözleşmesi, taraflardan birinin diğerine önceden bildirimde bulunmasıyla sona erdirilebilir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi, bu bildirimin ne kadar önce yapılacağını işçinin çalışma süresine bağlar. Kurala uyulmazsa ihbar tazminatı gündeme gelir.

Bildirim süreleri

İş sözleşmesi, karşı tarafa yapılan bildirimden itibaren aşağıdaki sürelerin sonunda sona ermiş sayılır:

• İşi altı aydan az sürmüş işçi için bildirimden itibaren iki hafta,
• İşi altı aydan bir buçuk yıla kadar sürmüş işçi için dört hafta,
• İşi bir buçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş işçi için altı hafta,
• İşi üç yıldan fazla sürmüş işçi için sekiz hafta.

Bu süreler asgari sürelerdir; iş sözleşmeleriyle artırılabilir.

İhbar tazminatı nedir?

Bildirim şartına uymayan taraf, bildirim süresine ait ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır (m.17). Bu yükümlülük her iki taraf için geçerlidir: İşveren bildirim süresi vermeden işçiyi çıkarırsa işçiye; işçi bildirim süresine uymadan işi bırakırsa işverene ihbar tazminatı ödenir.

İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödemek suretiyle iş sözleşmesini hemen feshedebilir. Bu durumda ayrıca ihbar tazminatı doğmaz.

Bildirim gerekmeyen haller

İşçinin m.24’te veya işverenin m.25’te sayılan haklı nedenlerle yaptığı fesihlerde bildirim süresine uyulması gerekmez. Örneğin ücreti ödenmeyen işçi, haklı nedenle sözleşmeyi derhal feshedebilir; bu durumda işçiden ihbar tazminatı istenemez.

Belirli süreli iş sözleşmeleri ise sürenin bitimiyle kendiliğinden sona erdiği için bu sözleşmelerde kural olarak bildirim süresi uygulanmaz.

İş arama izni

Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapmadan vermek zorundadır. Bu izin günde iki saatten az olamaz; işçi isterse izin saatlerini birleştirerek toplu kullanabilir (m.27).

Zamanaşımı ve arabuluculuk

• İhbar tazminatı alacağı beş yıllık zamanaşımına tabidir (İş Kanunu Ek Madde 3).
• Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur (7036 sayılı Kanun m.3).